در حال بارگذاری ..
نرم افزار موبایل 141 هم اکنون قابل دریافت است
مقالات - رانندگی با سرعت غیرمجاز یکی از مهمترین عامل...

عنوان

رانندگی با سرعت غیرمجاز یکی از مهمترین عامل های انسانی در بروز حوادث ترافیکی و در نتیجه مرگ یا معلولیت شدید در حوادث ترافیکی است.

تاریخ

2017-02-27T20:30:00Z

توضیحات

 مقدمه

پارامترهای تعیین کننده سرعت رانندگی افراد را میتوان به سه دسته کلی تقسیم نمود:

1. قانون، 2. عوامل ساختاری مربوط به وسیله نقلیه و جاده، 3.عوامل انسانی.

قانون حد سرعت را معین می‌کند و با مجازات‌هایی مانند اخذ جریمه، توقیف خودرو، باطل نمودن گواهینامه، رعایت آن را تضمین می‌نماید. عامل های ساختاری شامل نصب تابلوی محدودیت سرعت، ایجاد جاده های عریض، کارگذاردن دوربین های کنترل سرعت، ساخت سرعت گیرها، تولید وسایل نقلیه قدرتمند و با مصرف پایین و غیره می شود. عامل های انسانی شامل نگرش های افراد نسبت به رعایت قوانین و ضوابط رانندگی، توانایی درک خطرات ناشی از سرعت غیرمجاز، خواب آلودگی، حواس‌پرتی و مانند آن‌هاست. عامل های انسانی به صورت مستقل یا در تعامل با عامل های قانونی و ساختاری نقش مهمی را در بروز رانندگی های پرخطر همچون رانندگی با سرعت غیرمجاز ایفا می کنند. نوشته زیر نقش نگرش های افراد نسبت به رانندگی با سرعت غیرمجاز (به عنوان یکی از عوامل انسانی) را توضیح می‌دهد با هدف این که چگونه بتوانیم از طریق اصلاح نگرش خود سرعت رانندگی‌مان را تنظیم و کنترل کنیم.

استدلال رفتار رانندگی با سرعت مجاز/غیرمجاز
انسانها برای انجام دادن هر رفتاری استدلال های مخصوص به خود دارند. در برخی موارد تصمیماتی که دیگران می گیرند ولی از نظر ما معقول نیست (مانند تصمیم بر رانندگی با سرعت غیرمجاز) ممکن است ناشی از استدلالی باشد که برای خود ارائه کرده‌اند. اگر افراد متقاعد شوند که رانندگی با سرعت غیرمجاز به نفع‌شان نیست و آنان را از چیزهای ارزشمند دور می کند به طور منطقی تصمیم خواهند گرفت چنین نکنند. برای درک کامل تصمیم افراد درباره رانندگی با سرعت غیرمجاز باید باورهای آن‌ها را تحلیل کنیم. باورهای ما نقش مهمی در قدرت ما بر کنترل رفتارمان دارد.

باورها 
ما بر اساس باورهای شخصی‌مان در مورد سرعت رانندگی خود تصمیم می گیریم. باورها به سه دسته تقسیم می شوند:

باورهای معطوف به پیامدهای سرعت رانندگی، باورهای معطوف به عرف جامعه و باورهای معطوف به توانایی خود.

باورهایی که اشخاص در هر یک از این حیطه ها دارند ممکن است ناسالم باشد و منجر به رانندگی با سرعت غیرمجاز شود. از طرف دیگر، باورها میتوانند سالم باشند و منجر به رانندگی با سرعت مجاز شوند. در زیر به برخی از باورهای سالم و ناسالم در هریک از حیطه ها اشاره میشود.

الف- باورهای معطوف به پیامد سرعت رانندگی: برخی باورهای سالم که منجر به رانندگی با سرعت مجاز در ما میشود بدین قرار است: 1. سرعت غیرمجاز باعث افزایش احتمال تصادف با عابرپیاده/موتورسوار/دوچرخه سوار یا خودروی دیگر میشود. 2. من با سرعت غیرمجازم باعث ایجاد محیط ترافیکی استرس زا میشوم. 3. سرعت غیرمجاز من عاملی برای آلودگی هوا است. 4. سرعت غیرمجاز باعث افزایش مصرف بنزین میشود. 5. سرعت غیرمجاز باعث جریمه شدن من میشود.  افرادی که چنین باورهای سالمی دارند معمولا در محدوده سرعت رانندگی میکنند.
برخی باورهای ناسالم که فرد را به سمت رانندگی با سرعت غیرمجاز سوق میدهد عبارتند از: 1. رانندگی با سرعت بالا من را زودتر به مقصد میرساند. 2. رانندگی با سرعت غیرمجاز برای من لذت بخش و هیجان انگیز است. 3. هنگام رانندگی با سرعت بالا بهتر میتوانم با جریان ترافیک همراه شوم. افرادی که چنین باورهای ناسالمی دارند معمولا با سرعت غیرمجاز رانندگی میکنند.

ب- باورهای معطوف به عرف جامعه: فرد ممکن است به عرف قابل قبول در جامعه توجه کند و براساس آن تصمیم بگیرد که محددوه سرعت را رعایت بکند یا خیر. برخی باورهای سالم در مورد عرف رانندگی با سرعت مجازشامل موارد زیر می‌شود: 1. این ادراک که خانواده،  دوستان و افراد محبوب من با سرعت مجاز رانندگی میکنند. 2. این تصور که عرف، رانندگی با سرعت غیرمجاز را عمل نادرستی می‌شمارد. 3. عابرین پیاده، کودکان و سالخوردگان از رانندگی با سرعت غیرمجاز من آسیب میبینند. چنین ایدههای سالمی به ما کمک مینماید تا سرعت رانندگی خود را کنترل و تنظیم کنیم. 
بالعکس برخی باورهای ناسالم در مورد عرف جامعه که منجر به رانندگی با سرعت غیرمجاز میشوند چنین‌اند: 1.  همه از جمله والدین، دوستان و آشنایان من با سرعت بالا رانندگی میکنند. 2. رانندگی با سرعت غیرمجاز مورد تایید دیگران است. 3. رانندگی با سرعت غیرمجاز باعث ارزشمند شمرده شدن من میشود. 4. خانواده، دوستان و افراد محبوب از من میخواهند که با سرعت بالا رانندگی کنم.

د- باورهای معطوف به توانایی خود: فرد ممکن است به توانایی خود بیندیشد و براساس آن تصمیم بگیرد که محددوه سرعت را رعایت بکند. در این زمینه برخی باورهای سالم شامل موارد زیر است. 1. من به راحتی میتوانم در محدوده سرعت رانندگی کنم. 2. پلیس ممکن است مرا به مانند هر راننده متخلف دیگر به خاطر سرعت غیرمجاز مجازات کند. 
برخی باورهای ناسالم در مورد توانایی خود که منجر به رانندگی با سرعت غیرمجاز میشود شامل موارد زیر است. 1. من قادر به کنترل خودروی خود در سرعت بالا هستم. 2. من قادر به رانندگی با سرعت غیرمجاز هستم و این شیوه رانندگی برای من آسان است. 3. در اتوبان با هر سرعتی میتوانم رانندگی کنم.4. در هر خیایانی که به نظر عابر پیاده وجود ندارد میتوانم با هر سرعتی رانندگی کنم. 4. در حد توانایی خودرو میتوانم با هر سرعتی رانندگی کنم.

یادگیری باورهای سالم 
همه ما میتوانیم باورهای ناسالم خود را به باورهای سالم مبدل سازیم. ابتدا ما باید افکار ناسالم آسیب رسان را از سطح ناهشیار به سطح هشیار ذهنمان بیآوریم و ضمن آگاهی از افکار آسیب رسان خود آنها را تحلیل کنیم. برای این منظور ما می توانیم افکاری را که به هنگام تصمیم گیری به ذهنمان خطور می نماید با صدای بلند برای خود تکرار کنیم. سپس این گفته ها را ارزیابی و گستره تاثیر آنها را بر رفتار رانندگی خودمان تعیین کنیم. ما در نهایت می‌توانیم نگرش های ناسالم خود را به خودگویی های سالم تبدیل کنیم و ارزیابیهای مثبت را به کار بندیم و تقویت کنیم.

جدول باورهای سالم 
موارد زیر از جمله باورهای سالمی هستند که میتوانیم در خود پرورش دهیم:
1.    رانندگی با سرعت مجاز برای من ارزشمند است، چون نشان دهنده توانایی من در کنترل رفتار رانندگی خودم هست. 
2.    رانندگی با سرعت مجاز برای من یک عمل اخلاقی است.
3.    رانندگی با سرعت غیرمجاز احتمال تصادف خودروی من با عابر پیاده/موتور سوار/دوچرخه سوار/ یا خودروی دیگر را افزایش میدهم.
4.    رانندگی با سرعت غیرمجاز من باعث ایجاد محیط ترافیکی استرس زا می شود.
5.    سرعت غیرمجاز من عاملی برای آلودگی هوا است.
6.    سرعت بالا باعث افزایش مصرف بنزین می شود. 
7.    رانندگی با سرعت غیرمجاز من موجب در معرض خطر قرار دادن عابرین پیاده، کودکان و سالخوردگان میشود. 
8.    رانندگی با سرعت غیرمجاز من استرس شدیدی را بر عابرین پیاده، بخصوص کودکان و سالخوردگان وارد مینماید. 
9.    در خیابان افراد آسیب پذیر همیشه وجود دارند. 
10.    یادآوری آن دسته از افراد خانواده و دوستان که با سرعت مجاز رانندگی می کنند.

از طریق تقویت باورهای سالم نسبت به رانندگی با سرعت مجاز می توانیم در تنظیم و کنترل سرعت رانندگی به خود کمک کنیم. با رعایت سرعت مجاز می توانیم الگویی سالم از رانندگی با سرعت مجاز برای دیگران مخصوصا اعضای جوان خانواده خود ایجاد کنیم. در نتیجه، رانندگی با سرعت مجاز تبدیل به عرفی قابل قبول و ارزشمند در جامعه من می شود؛ شرایط ترافیکی بهبود می یابد و همه ما می توانیم از رانندگی لذت ببریم.

نویسنده: خانم دکتر زهرا طبیبی، عضو هیئت علمی گروه روان شناسی، دانشگاه فردوسی مشهد